موعود

در 40 كیلومتری مرزهای ایران

باز شدن سفارت اسرائیل در تركمنستان و پیامدها برای ایران

بعد از چهار سال چانه زنی دیپلماتیك میان تل آویو و عشق آباد ، سرانجام سفارت دائم رژیم صهیونیستی در تركمنستان افتتاح شد و سفیر اسرائیل استوارنامه خود را به رئیس جمهور جوان تركمنستان تقدیم كرد . این اقدام در كنار تحركات جدید اسرائیل در منطقه معنا دارد. در این مقاله درصدد هستیم به تبعات كوتاه مدت و بلند مدت ، امنیتی – سیاسی و اقتصادی حضور اسرائیل در تركمنستان بر منافع ملی كشورمان بپردازیم.

الف ) امنیتی 

1. چارچوب مفهومی

منطق راهبردی سیاست خارجی اسرائیل مبتنی بر رویكرد چند لایه ای است به نحوی كه در لایه اول ، اسرائیل در محاصره همسایگان عرب قرار دارد كه تجربه جنگ ها و هویت متعارض مذهبی – قومی با یكدیگر دارند و این رویكرد واگرا ، امكان ارتقا و توسعه در روابط دو جانبه با این كشورها را محدود می كند . و در لایه دوم ، همسایگان غیر عرب وجود دارند كه معطوف به ایران و قفقاز و آسیای مركزی است كه امكان توسعه روابط سیاسی و اقتصادی با این كشورها از نظر انتزاعی مهیا می باشد و در لایه سوم ، كشورهای فرا منطقه ای كه در راس آنان آمریكا ، انگلیس و فرانسه و روسیه قرار دارند و اسرائیل برای بقای نامشروع خود به قدرت افكنی برخی از این كشورها نیازمند است و برپایه ای این تحلیل، نیازمند ارتباطی پایدار برای حفظ امنیت پایدار خود است .

بنابراین در این چارچوب نگاه لایه ای به گستره جغرافیای، دكترین اتحاد پیرامونی بن گورین نیز قابل فهم است ؛ براساس این دكترین سیاسی – امنیتی ، رژیم اشغالگر قدس باید اتحادها و ائتلاف های منطقه ای در حلقه ی دوم همسایگان ، یعنی همسایگان غیر عرب ، اتخاذ كند؛ كه در دوران حكومت پهلوی دوم ، ایران نقش به سزای در تحقق این دكترین داشت ، اما پس انقلاب اسلامی ایران یكی از مهم ترین كشورهای و ستون این دكترین حذف شد و اسرائیل به دنبال جایگزین ایران برای تداوم سیاست استراتژی پیرامونی بود ؛پس از فروپاشی شوروی ، اسرائیل كشورهای نوین منطقه قفقاز و آسیای مركزی را مناسب ترین جایگزین های ایران در این دكترین تعریف كرد و در چند سال گذشته حجم روابط خود را با كشورهای آذربایجان و گرجستان در زیر سیستم قفقاز و قزاقستان و ازبكستان در زیر سیستم آسیای مركزی افزایش داده است .

در تداوم و استمرار این استراتژی در منطقه آسیای مركزی ،تركمنستان نقش مهمی را ایفا می كند ؛ مولفه و متغیر های همچون حجم بالای ذخایر زیرزمینی و نیاز به سرمایه گذاری در صنایع وسیع گاز و نفت این كشور و مرزهای گسترده با ایران و نگاه خرابكارانه آنان نسبت به ایران در اتخاذ این راهبرد موثر بوده است و افتتاح سفارت اسرائیل در این كشور با فاصله 40 كیلومتری با مرزهای ایران ( فاصله عشق آباد با مرز باجگیران ) ، ریل گذاری و زمینه های اولیه برای شكل گیری رویكرد خصمانه در قبال جمهوری اسلامی ایران را در پی خواهد داشت .

2. تعویض كانال عملیاتی از آذربایجان به تركمنستان ( آذربایجانیزه كردن تركمنستان )

در چند سال گذشته منطقه قفقاز به دلیل جذابیت های استراتژیك و امنیتی آن مورد توجه اسرائیل قرار گرفته است ؛ نیروهای امنیتی اسرائیل در صدد هستند از قفقاز با توجه به مجاورت با مرزهای ایران و دولت های غرب گرا آنان به عنوان پایگاه فرماندهی و آموزش افراد برای عملیات های تروریستی در خاك ایران و تاسیس پایگاه های رادار و سیستم جاسوسی الكترونیكی و همچنین سامان دهی فعالیت های قومی استفاده كند. در چارچوب این رویكرد اسرائیل بیشترین همكاری را با دولت الهام علی اف ، رئیس جمهور كشور آذربایجان ، دارد و نمونه این همكاری ها آشكار شده ، حضور و یارگیری عاملان ترور شهدای هسته ای در این كشور ، پرواز پهباد های جاسوسی «هرمس 450 » و« اوربیتر» هدایی اسرائیل به باكو، بر فراز مرزهای شمال غربی ایران است و نیز تكاپو و تلاش برای ایجاد پایگاه هایی برای استفاده در عملیات هوایی رژیم صهیونیستی علیه ایران در آذربایجان می توان نام برد ³ . این گونه فعالیت های خرابكارانه با رصد و اشراف اطلاعاتی جمهوری اسلامی ایران همراه بوده است و بسیاری از برنامه های خرابكارانه آنان به شكست ختم شده است .

در راهبرد امنیتی اسرائیل، آسیای مركزی كانال موازی عملیاتی با قفقاز تعریف شده است و در منطق عینی امنیتی فرا مرزی اسرائیل، این كانال سازی موازی و روند مشابه سازی منطقه آسیای مركزی به قفقاز و یا پروسه جایگزینی این دو ژئوپلیتیك امنیتی، تداعی كننده راهبرد استراتژی " مرزهای نا آرام" در محیط پیرامونی ایران است .(كاربست این مدل و الگوی بازدارنده توسط ایران در سطح وسیع و كارآمد در مرزهای لبنان و فلسطین و سوریه در مقابل رژیم صهیونیستی استفاده می شود) .

جایگاه استراتژیك كشور تركمنستان درآسیای مركزی و مرز طولانی و مشترك و امن در طی این 22سال با ایران و واقع شدن در مسیر ارسال سوخت هسته‌اى از روسیه به ایران و كاربست مدل « مرزهای نا آرام »از جمله مواردی است كه اسرائیل را به تصمیم افزایش روابط دیپلماتیك با این كشور مصمم كرده است ؛ «دانئل» نماینده سابق این رژیم در مسكو و «حایم كورن» دیپلمات و مدرس كالج امنیت ملی رژیم صهیونیستی ، از اعضای شناسنامه دار موساد ، افراد پیشنهادی اسرائیل برای پست سفیر به وزارت خارجه تركمنستان بودند كه با رد درخواست آنان از سوی عشق آباد همراه بود ؛ سوابق افراد پیشنهادی كه از سلوك رفتاری امنیتی و جاسوسی برخوردارند موید این مطلب است كه تل آویو خواهان اعزام تیمی امنیتی به سفارتش در عشق آباد است ، به نحوی كه طرف تركمن در گلایه ای از اسرائیلی ها تصریح كرد " كه ما سفیری برای رسیدگی به ارتباط دوجانبه می خواهیم و نه جاسوسی برای جمع آوری اطلاعات از ایران" ⁴؛ هم اكنون نیز «شمی تزور» 68 ساله و ایرانی الاصل ، نخستین سفیر رژیم صهیونیستی در عشق‏‌آباد از افراد كهنه كار وزارت خارجه اسرائیل است ، وی فعالیت۳۰ ساله دیپلماتیك خود را به عنوان كنسول در استانبول تركیه آغاز كرد و سپس در رسته های خدمتی متفاوت در كشورهای قبرس ، فرانسه و استونی خوش درخشید ⁵؛شاخص ترین فعالیت وی در پروژه ارتقا روابط رژیم صهیونیستی با كشورهای آسیای مركزی از سال 2008 آغاز شد كه برآیند آن حضور در سفارت این رژیم غاصب در ازبكستان و سفیر غیر دائم در تاجیكستان و تركمنستان است و مهم ترین و برجسته ترین ویژگی «شمی تزور» در پروژه مشابه سازی قفقاز- آسیای مركزی و همچنین تمركز به روند آذربایجانیزه كردن تركمنستان ، ریاست وی در بخش «اوراسیا-۲» (قفقاز جنوبی و آسیای مركزی) وزارت خارجه اسرائیل است⁶ و مسلما حضور او علاوه بر مقاصد جاسوسی بر اهداف تفرقه انگیزی قومی و مذهبی میان برادران اهل سنت تركمن كشورمان نیز متمركز است .

3. پیوند همیشگی اسرائیل و بهائیت 

در طول تاریخ تشكیل نامشروع اسرائیل ، این رژیم ارتباط پایدار و سازمانی منحصر به فردی را با تشكیلات فرقه ضاله بهائیت داشته است همچنین بزرگترین تشكیلات بهائیان و مكان های مذهبی مهم آنان در شهر های عكا و اورشلیم سرزمین های اشغالی قرار گرفته است ، اهداف و منافع مشترك در عرصه سیاسی و مذهبی و زمینه های شكل گیری نزدیك این دو جریان (صهیونیسم – بهائیت ) سبب شده است كه بسیار از اقدامات جاسوسی در كشورهای اسلامی از جانب اسرائیل برعهده بهائی ها این كشورها قرار داده شود.

تركمنستان بهترین گزینه برای اقدامات بهائیان است؛ و این كشور برای فرقه ضاله بهائیت حس نوستالژیك فعالیت های تبلیغاتی دارد. اوّلین مشرق‌الاذكار²بهائیان در سال 1908 در عشق آباد تركمنستان تاسیس شد و با توجه به قدمت فعالیت این فرقه در آن گستره جغرافیایی ، جامعه بهائیان عشق آباد با وجود جمعیت كم از ساختار تشكیلاتی قدرتمندی نسبت به مناطق دیگر آسیای مركزی و خاورمیانه برخوردار است و پس از پیروزی انقلاب اسلامی بسیار از پیروان فرقه ضاله بهائیت در خراسان به عشق آباد فرار كردند و همچنین در چند سال اخیر این فرقه ضاله دامنه فعالیت ها خود را افزایش داده اند و به دنبال یارگیری از تركمن ها و شیعیان آذری مقیم تركمنستان هستند و مسلما با افتتاح سفارت اسرائیل فعالیت این فرقه از فاز تبلیغاتی به فاز اصلی خود یعنی جاسوسی در مناطق آسیای مركزی و شمال شرقی ایران منتقل می شود .

ب) اقتصادی (تعاملات اقتصادی اسرائیل – تركمنستان)

1. سرمایه گذاری در صنایع نفت و گاز

كشور تركمنستان با داشتن بیش از 4 تریلیون مترمكعب گاز طبیعی از جایگاه رفیعی در ژئوپلیتیك انرژی جهان برخوردار است؛ بنابراین در روند مشابه سازی تركمنستان به وضعیت كنونی روابط دوجانبه اسرائیل – آذربایجان ، تل آویو قصد دارد در مهم ترین منبع درآمدزایی تركمنستان یعنی صنایع نفت و گاز و كشاورزی سرمایه گذاری فعال داشته باشد . در تجربه تاریخی این سرمایه گذاری، در سال 1996 شركت اسرائیلی مرهاو قراردادی را برای نوسازی پالایشگاه تركمن‌باشی امضا كرد و در همین راستا تلاش های برای بازسازی پالایشگاه سیدی، دومین پالایشگاه تركمنستان ، نیز برداشته شده است ؛ دست‌یابی به سودهای كلان اقتصادی با سرمایه‌گذاری در صنایع انرژی هدف حاشیه ای اسرائیل در تركمنستان است ؛ هدف اصلی و نهفته در این تعاملات و همكاری‌های اقتصادی در دست گرفتن نبض بازار گاز جهانی برای فشار به ایران و كاتالیزور امر تحریم است؛ به این صورت كه اگر آمریكا و اسرائیل توانایی جلب نظر دولتمردان تركمن را داشته باشند ؛ تركمنستان از پتانسیل بالا و نقش كلیدی در تحقق طرح تحریم گازی و كاهش وابستگی جهانی به منابع زیز زمینی ایران داراست . در این راهبرد آمریكایی- اسرائیلی ، تركمنستان می توان قابلیت بالقوه پل انرژی بودن ایران را با مسیر جدید انتقال گاز به اروپا از طریق دریای خزر- آذربایجان – تركیه ناكارآمد كند و خیال كشورهای اروپایی را از مشكلات سرمای زمستان راحت كند و همزمان با كاهش نفوذ ایران در انتقال انرژی ، وابستگی اروپا به گاز روسیه و پیامدهای احتمالی آن را به كمینه برساند، و در روند تحریم فروش گاز ایران به هند ، از خط لوله گازی جایگزین تركمنستان – افغانستان – پاكستان – هند پرده برداری كند كه در مسیر جایگزین ، آمریكا بازیگر اصلی است تا امنیت خطوط لوله انتقال گاز در افغانستان را برعهده بگیرد و دولتمردان هند با این امنیت سازی متقاعد كند.

2. كشاورزی 

حجم وسیع تركمنستان را مناطق بیابانی و شن زار و كم آب قره قوم تشكیل می دهد و به همین دلیل آنان ، كشاورزی ضعیف و شكننده ای را دارند، استفاده از مكانیسم های سنتی آبیاری نیز برای این ضعف نیز افزوده است . كارشناسان اقتصادی اسرائیل با آگاهی از این شرایط طبیعی و همچنین توانایی بالایی كشاورزی نوین رژیم صهیونیستی ، قصد دارند در طرح آبیاری قطره‌ای تركمنستان مشاركت كنند؛ (این طرح اسرائیل در آذربایجان با موفقیت همراه بود ) تا علاوه بر خشنودی دولتمردان ، چهره مخدوش خود را در برابر مردم موجه جلوه دهند.

پی  نوشتها:

www.izrus.co.il/obshina/article/2010-10-03/11934.html ¹

² مشرق الاذكار محلی برای تبلیغ فرقه ضاله بهائیت است كه بر اساس برنامه ریزی تشكیلات بهائی مقرر شده است در هر كشور از جهان یك مشرق الاذكار باید وجود داشته باشد

³Granmaye ،Ali، 1999 ،”Iran s Relations with Azerbaijan :History،Politics،National Security " ، Gulf Report ، No 89

⁴http://caspianresearch.com/2013/06/26/ambassador-in-turkmenistan-to-strengthen-israels-caspian-role/

⁵ http://www.baltic-course.com/archive/eng/index.htm-read=440.htm

⁶ http://www.farsnews.com/newstext.php?nn=13920122000044